علی ماهینی معاون میراث‌فرهنگی استان بوشهر در یاداشتی نوشت: تاریخ و تاریخ‌نگاری در بوشهر جایگاه مهم و ویژه‌ای دارد. شکل‌گیری مکتب تاریخ‌نگاری بوشهر را می‌توان از دوران قاجار به این‌سو دانست؛ زمانی که مورخانی چون حاج میرزا محمدجعفر خورموجی، معروف به حقایق‌نگار، با نگارش کتاب «حقایق‌الاخبار» برای نخستین‌بار نگاهی نو به تاریخ ایران و قتل امیرکبیر انداخت و پرده از راز قتل او برداشت. در کنار خورموجی، می‌توان به محمدحسین سعادت، از مدرسان مدرسه دارالفنون و مدرسه سعادت بوشهر، اشاره کرد که با نگارش «تاریخ سعادت»، خدمت بزرگی به تاریخ جنوب ایران و خلیج‌فارس کرد.

تاریخ‌نگاری بوشهر در دوران پهلوی با فعالیت‌های علی‌محمد فراشبندی ادامه یافت. نقش فراشبندی در گردآوری تاریخ نهضت جنوب از بسیاری جهات حائز اهمیت است. پس از او و در دوران پس از انقلاب، تاریخ‌نگاری بوشهر با ظهور نویسندگانی چون دکتر عبدالکریم مشایخی، سیدقاسم یاحسینی، دکتر حمید اسدپور و دیگران، آکادمیک‌تر و علمی‌تر شد.

در سالیان گذشته، تاریخ شفاهی نیز نقش مهمی در حفظ و حراست از میراث و فرهنگ بوشهر بر عهده داشته است. در بوشهر، سیدقاسم یاحسینی از نخستین افرادی بود که برخی از آثار خود را در قالب تاریخ شفاهی عرضه و منتشر کرد. خاطرات ماشاالله کازرونی و خاطرات و روایت‌های تاریخ شفاهی محمدمهدی جعفری از مبارزان سیاسی پیش از انقلاب، از جمله نمونه‌های این حوزه به شمار می‌روند.

علاوه بر این، بنیاد ایران‌شناسی نیز به‌عنوان مرکزی علمی و پژوهشی، در زمینه انتشار و ترویج تاریخ شفاهی بوشهر فعالیت داشته است. ثبت آثار و خاطرات بزرگانی چون همایون خرم، دکتر سرافراز و دیگر بزرگان و مشاهیر بافت تاریخی و فرهنگی بوشهر، از جمله اقدامات ارزشمند این بنیاد در این زمینه بوده است.

در رابطه با تاریخ شفاهی میراث فرهنگی بوشهر، گفتنی است که این حوزه از ظرفیت‌های فراوانی، هم در زمینه معرفی مشاهیر و هم در عرصه‌هایی چون باستان‌شناسی، صنایع‌دستی و دیگر بخش‌های مرتبط با میراث فرهنگی برخوردار است.

تاریخ شفاهی میراث فرهنگی بوشهر، تاریخی چندوجهی است که می‌توان آن را در زمینه‌ها و زیرشاخه‌های مختلف ثبت و تدوین کرد. اگر تاریخ شفاهی را بخشی از علم تاریخ بدانیم، باید گفت که این نوع تاریخ‌نگاری تنها در مواردی خاص می‌تواند خلأ ناشی از کمبود تاریخ مکتوب و فقدان اسناد را جبران کند. ذکر این نکته نیز خالی از فایده نیست که ثبت تاریخ شفاهی در حوزه میراث فرهنگی باید با دقت فراوان و به دور از هرگونه حب‌وبغض صورت گیرد.

در حوزه صنایع‌دستی، می‌توان به ثبت تجربه‌ها و روایت‌های مرتبط با صنایع‌دستی، هنرهای سنتی و مهارت‌های دستی در بوشهر پرداخت. در حوزه گردشگری استان نیز می‌توان تحولات صنعت و مدیریت گردشگری، سیاست‌گذاری‌ها و روند توسعه زیرساخت‌ها را در کنار ثبت تجربه‌های مدیران، معاونان و کارشناسان این حوزه در دستور کار قرار داد.

در حوزه معاونت میراث فرهنگی نیز تاریخ شفاهی می‌تواند تأثیرگذار باشد؛ چراکه در این بخش، امکان ثبت تجربه‌ها و روایت‌های مرتبط با حفاظت، شناسایی و ثبت آثار، مرمت، باستان‌شناسی، موزه‌داری، مدیریت محوطه‌ها و بناهای تاریخی و دیگر فعالیت‌های مرتبط وجود دارد.

در مجموع، با توجه به ظرفیت‌ها و غنای موجود در این حوزه، می‌توان نقش تاریخ شفاهی را در حفظ و مستندسازی میراث فرهنگی بوشهر بسیار مهم دانست؛ نقشی که به حفظ هویت میراثی استان و انتقال تجربه‌ها و دانش نسل‌های مختلف به آیندگان کمک می‌کند.

انتهای پیام/